Ambliopia czyli niedowidzenie

Ambliopia (niedowidzenie)  to stan obniżonej ostrości wzroku, której nie można skorygować przy pomocy prawidłowo dobranej korekcji optycznej.

Niedowidzenie u dzieci zazwyczaj jest następstwem nieprawidłowej stymulacji wzrokowej we wczesnych etapach życia. Mówimy wówczas o tzw. niedowidzeniu funkcjonalnym, w którym oko pod względem anatomicznym jest zdrowe ale pod względem czynnościowym nie funkcjonuje poprawnie. Niedowidzenie może być także skutkiem zaburzeń anatomicznych oka (patologii oka)  czy też struktur neuronalnych. Jest to tzw. niedowidzenie organiczne.

Można wyróżnić trzy główne typy ambliopii:
  1. Ambliopia będąca następstwem istniejącej u dziecka heterotropii (tj zeza).  Jest to najczęstsza przyczyna niedowidzenia. W przypadku istnienia nieprawidłowego ustawienia gałek ocznych może dojść do wykształcenia niedowidzenia w oku zezującym.  Znaczne osłabiona ostrość widzenia w jednym oku przyczynia się do uniknięcia podwójnego widzenia.
  2. Ambliopia będąca następstwem dużej anisometropii (różnowzroczności). W przypadku istnienia dużej różnicy wad między oczami i braku odpowiedniej korekcji optycznej obraz w oku z większą wadą jest zazwyczaj znacznie bardziej zamazany niż w oku z mniejszą wadą. Brak odpowiedniej stymulacji wzrokowej jednego z oczu przyczynia się do rozwoju ambliopii. Ambliopia może być też skutkiem dużej isometropii  ( tj. dużej pod względem klinicznym wady wzroku zarówno w OP jak i OL).

Brak odpowiedniej korekcji optycznej istniejącej wady przyczynia się do ciągłego zamazania obrazu siatkówkowego w obu oczach i do rozwoju niedowidzenia obuocznego.

  1. Ambliopia „z nieużywania” będąca skutkiem braku odpowiednich bodźców wzrokowych umożliwiających na wczesnych etapach rozwoju prawidłowy rozwój struktur neuronalnych biorących udział w procesie widzenia.  Ten typ niedowidzenia jest zazwyczaj następstwem istnienia wrodzonych anomalii uniemożliwiających prawidłowe ogniskowanie światła na siatkówce np. zmętnień układu optycznego oka w zaćmie wrodzonej. Niedowidzenie „z nieużywania” zazwyczaj rozwija się zdecydowanie wcześniej i w znacznie krótszym okresie czasu niż niedowidzenie w zezie czy anisometropii. Dlatego też aby zapewnić prawidłowe warunki dla rozwoju układu wzrokowego istotnym jest jak najszybsze operacyjne usunięcie zaćmy wrodzonej (zabieg przeprowadza się zazwyczaj już w 2-3 mies życia).
Ambliopia zazwyczaj zaczyna rozwijać się u bardzo małych dzieci i najczęściej dotyczy jednego oka, a ostrość widzenia w drugim oku może być na tyle dobra, że umożliwia w pełni prawidłowe funkcjonowanie.

Diagnoza jednoocznego niedowidzenia jest zazwyczaj dużym zaskoczeniem dla rodziców, którzy wcześniej nie zaobserwowali u swojego dziecka żadnych niepokojących objawów. Warto jednak podkreślić, że jeżeli niedowidzenie funkcjonalne  jest wcześnie wykryte i odpowiednio leczone jest ono zazwyczaj odwracalne zaś pozostawione bez odpowiedniej terapii przez długie lata przyczynia się do powstania trwałego  osłabienia ostrości widzenia.

Podstawą w przypadku istnienia niedowidzenia jest usunięcie czynników uniemożliwiających dobre widzenie (np. zaćma) oraz  całkowita korekcja istniejącej wady refrakcji aby umożliwić prawidłowe ogniskowanie obrazu siatkówkowego i tym samym zapewnić prawidłową stymulację wzrokową. Dodatkowo specjalista może zalecić obturację (przesłanianie/zakrywanie oka z lepszą ostrością widzenia), która zmusza dziecko do używania oka z ambliopią podczas  codziennych czynności.

Najbardziej skuteczną formą terapii jest jednak przeprowadzenie odpowiedniego treningu wzrokowego będącego aktywną formą terapii i przynoszącą najszybsze rezultaty.

Skuteczność terapii zależy jednak w dużym stopniu od wieku pacjenta.  Im wcześniej postawiona jest diagnoza i im wcześniej wprowadzona jest prawidłowa terapia tym większe szanse na uzyskanie normatywnej ostrości widzenia w niedowidzącym oku.  Dlatego też należy przeprowadzać kontrolne badania wzroku już u bardzo małych dzieci.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *